Ra quyết định như thế nào để đạt hiệu quả tối ưu nhất? - hay là cách trình bày 1 vấn đề?

http://fli.fpt20.com/blog_detail.asp?id=7713&page=1

Giả sử bạn là một người thuyền trưởng đang điều khiển một con tàu chở 600 hành khách trên Đại Tây Dương thì bất ngờ tàu đâm phải đá ngầm. Bạn chỉ có duy nhất 2 phương án có thể thực hiện để đối phó với thảm họa này.

Phương án A: Nếu phương án này được chọn, chúng ta chắc chắn cứu được 200 sinh mạng.

Phương án B: Nếu phương án này được chọn, với xác suất 33%, chúng ta có thể cứu được cả 600 sinh mạng, và với xác suất 66%, chúng ta không cứu được sinh mạng nào.

Vậy bạn sẽ chọn phương án nào trong 2 phương án (A và B) nêu trên?

Cũng với tình huống trên nhưng có thể có 2 phương án khác để bạn lựa chọn:

Phương án C: Nếu phương án này được chọn, chắc chắn 400 người sẽ chết

Phương án D: Nếu phương án này được chọn, với xác suất 33%, không ai chết, và với xác suất 66%, tất cả 600 người sẽ chết.

Vậy bạn sẽ chọn phương án nào trong 2 phương án (C và D) nêu trên?

Nếu để ý kỹ thì bạn sẽ thấy phương án A tương tự như phương án C, còn phương án B tương tự như phương án D; chúng chỉ khác nhau ở cách trình bày vấn đề. Ấy vậy mà trên thực tế, khi vấn đề được trình bày dưới dạng những gì có thể đạt được (như phương án A và B), phần lớn mọi người sẽ có xu hướng chọn phương án an toàn; trong khi nếu vấn đề được trình bày dưới dạng những gì có thể mất, phần lớn mọi người sẽ có xu hướng chọn phương án mạo hiểm.

Có thể khi tham gia vào bài tập này, bạn sẽ không nằm trong đa số những người nói trên, nhưng ở đây tôi chỉ nói đến số đông và xu hướng của họ.

Từ tình huống trên, có thể thấy cách trình bày (framing) một vấn đề có tác động lớn đến việc chọn phương án để giải quyết vấn đề đó. Đối với một doanh nghiệp, khi doanh nghiệp đó nhìn nhận một vấn đề dưới góc nhìn như một mối đe dọa, doanh nghiệp đó sẽ đưa ra quyết định khác với khi nhìn nhận vấn đề dưới góc độ như một cơ hội.

Khi nhìn nhận vấn đề như một mối đe dọa, doanh nghiệp thường phân bổ một nguồn lực lớn để đối phó, tuy nhiên giải pháp đưa ra thường cứng nhắc và thiếu sáng tạo. Còn khi nhìn nhận vấn đề như một cơ hội thì doanh nghiệp có thể đưa ra được các giải pháp sáng tạo, linh hoạt nhưng lại thường không phân bổ đủ nguồn lực để thực hiện. Những doanh nghiệp thành công trên thực tế thường là những công ty nhìn nhận vấn đề cả dưới góc độ cơ hội và mối đe dọa, họ thường đưa ra những giải pháp sáng tạo, đồng thời lại phân bổ đủ nguồn lực để thực hiện những giải pháp đó.

Đối với người lãnh đạo, bài học có thể rút ra từ tình huống trên là người lãnh đạo nên tránh áp đặt cách nhìn nhận, cách trình bày vấn đề (framing an issue) lên nhân viên, nên để cho nhân viên nêu lên cách nhìn nhận vấn đề của riêng mình.